Adabiyotshunoslikda badiiy obrazlarning qiyosiy tipologiyasi
Ключевые слова:
Badiiy obraz, qiyosiy tipologiya, Abdulla Qahhor, Ernest Xeminguey, adabiyotshunoslik, psixologik tahlil, inson va jamiyat, ijtimoiy kurash, ekzistensializm, intertekstualizm, sotsialistik realism, madaniy omillar, tarixiy kontekst, obraz yaratish, adabiy metodlar, adabiyot va psixologiya, badiiy uslub, obrazlarning farqlari va o‘xshashliklari, xalq adabiyoti, nilliy qadriyatlar.Аннотация
Adabiyot inson tafakkuri, tuyg‘ulari va hayot haqidagi qarashlarining badiiy in’ikosidir. Unda muallifning olamni qanday ko‘rishi, qahramonlar orqali qanday g‘oyalarni ilgari surishi muhim o‘rin tutadi. Badiiy asarning yuragi esa — bu obrazdir. Obraz — adibning o‘z dunyoqarashi, o‘ziga xos g‘oyaviy-estetik qarashlarini aks ettiruvchi badiiy vositadir. Adabiyotshunoslikda obraz atamasi ko‘p jihatdan o‘rganilgan bo‘lsa-da, uning turli adabiyotlar doirasida qiyosiy o‘rganilishi, ya’ni qiyosiy tipologiyasi, hali-hanuz dolzarb mavzulardan biri hisoblanadi.
Badiiy obrazlarning qiyosiy tipologiyasi deganda, turli millat adabiyotlaridagi o‘xshash yoki farqli xarakterga ega qahramonlarning tahlili tushuniladi. Bu yondashuv orqali muayyan obrazlar vositasida milliy tafakkur, tarixiy sharoit, adabiy an’ana va estetik ideallar qanday aks etishi aniqlanadi. Ayniqsa, o‘zbek va jahon adabiyotidagi muhim obrazlarni solishtirish orqali adabiyotning umumiy va milliy qirralari yoritiladi.
Mazkur maqolada badiiy obrazlarning tiplari, ularning qiyosiy tahlil metodikasi va ayrim amaliy misollar, jumladan Abdulla Qahhor va Ernest Xeminguey ijodidagi obrazlar orqali o‘rganiladi. Maqolaning asosiy maqsadi — badiiy obrazlarning qiyosiy tipologik tahlili orqali adabiy tafakkurning umumiy va milliy xususiyatlarini ochib berishdir.
